Minik Kontrol, 1959

Tarih: Oca 21 2017

Darlı Geçit

Tarih: Oca 21 2017

Virtues of Planting Trees

Tarih: Oca 21 2017

Coup

Tarih: Oca 21 2017

Elimde bölgeye özgü porselen bardakla Mustafa Kemal’in yürüdüğü yollardan geçerek çeşme çeşme dolaşıp şifalı su içiyorum. Kralın banyosu anlamına gelen Karlovy Vary’deyim. Eski adı; Karlsbad idi. Burası kaplıcalarıyla bilinen Çek Cumhuriyeti’nin kartpostal şehri. Mustafa Kemal, 30 Haziran-28 Temmuz 1918 tarihleri arasında tedavi görmek amacıyla bu kentte kaldı. 6 defter günlük yazdı. Defteri Prof. Afet İnan, 1931’de Çankaya Köşkü’nün kütüphanesinde buldu. Götürüp Atatürk’e gösterdi. Atatürk, “Bunu sakla, ileride yayımlarsın” dedi. İnan, bu anıları Türk Tarih Kurumu’ndan 1983’de yayımladı. Ne yazık ki, anılar kesilip biçilerek yayınlandı. Kesilen bölümlere hala ulaşılmış değildir. Neyse. İşte. Yıllar sonra. Mustafa Kemal’in yazdıklarını anımsayarak adımlıyorum Karlovy Vary cadde ve sokaklarını.

30 Haziran 1918 Pazar günü 19.30 gibi tren istasyonuna ulaştı Mustafa Kemal. Yanında emir eri Şevki vardı. Böbreklerinden rahatsızdı. Bu sebeple 25 Mayıs 1918’de İstanbul’dan hareket etmiş ve üç hafta Viyana’da Cottage Sanatoryumu’nda tedavi görmüştü. Buradaki doktoru Markotein’in, Karlsbad’da bulunan dostu Doktor Vermer’i tavsiyesi üzerine kaplıcasıyla meşhur bu kente gelmişti. Doktor Vermer, Rudolfs Hof isimli banyolu pansiyonda yer ayırmıştı. İki oda bir salon olan bu yeri Mustafa Kemal pek beğenmedi. Otel Pupp ve buna benzeyen görkemli otellerde kalmak istedi. Osmanlı paşasını oralara layık görüyordu. Doktor Vermer, “Siz buraya ciddi bir kür yapmak için mi geldiniz; yoksa eğlenmek, yorulmak için mi geldiniz” deyince, Mustafa Kemal sözü uzatmadı. Ama. Mustafa Kemal ilk dışarı çıktığında ne yapıyor biliyor musunuz; pansiyon evi güzelleştirmek için; kırmızı – beyaz karanfiller; adını bilmediği demet demet çiçekler; ve bunları koymak için küçüklü büyüklü dört vazo aldı!

Karlovy Vary sokaklarında porselen bardaktaki suyu yudumlayarak içip bir sonraki çeşmeye yürüyorum. Aklımda Mustafa Kemal’in yaklaşık 100 yıl önce yazdığı günlükleri var. Kentte tanıdıklarıyla karşılaştı; Cemal Paşa’nın eşi ile kardeşi, Hüseyin Cahit Yalçın, Albay Emin Bey, İzmir eski polis müdürü Celal Bey gibi. Çoğunluğu Pupp Otel’de kalıyordu. Kimi zaman aynı masayı paylaşıp sohbet ettiler. Konuştukları genellikle kadın hakları ve modernizm üzerineydi. Örneğin. Mustafa Kemal, Pupp Otel salonunda dans edenleri seyrederken, dansı ne çok sevdiğini söyledi. “Bu hayatın bizde yerleşmesi zor” diyenlere şu yanıtı verdi: “Benim elime büyük yetki ve kudret geçerse, ben sosyal hayatımızda arzu edilen devrimi bir coup (darbe) ile tatbik edeceğimi zannederim.” Masada; okuyan kızların artık annelerini hiç beğenmediğinden yakınıp, kızların okula gitmesine karşı çıkan Mebruke Hanım’ı eleştirdi. “İnsanlığın ilerlemesi ancak birbirinden kademe kademe yüksek seviyeye çıkmasıyla mümkündür” yanıtını verdi. Kadın hürriyeti konusundaki sözleri üzerine Cemal Paşa’nın eşi, “Paşa ben seni evlendirmeyeceğim” diye espri yaptı! Sohbetlerini hep kitap alıntılarıyla süslüyordu. Boş zamanlarında hep okuyordu. O günlerde Andre Beaumier’in “Ayaklanma” kitabının satırlarını altını çizerek okudu. Bolşevik Devrimi yeni olmuştu; sosyalizmi sorgulayıp günlüğüne notlar aldı. Bu kitap bitince Fransızca’dan Balzac okumaya başladı. Sürekli kendini geliştirmek için çaba sarf ediyordu. Almancasını ilerletmek için öğretmen tuttu. Fransızcasını geliştirmek için öğretmen tuttu.

Karlovy Vary/Karlsbad’tan ayrılmadan bir gün önce defterine şöyle yazdı: “Karlsbad’ta geçen günlerimin hatıralarını tamamen ve olduğu gibi bu deftere geçiremedim. Bunun iki sebebi var. Birincisi, lüzumu kadar yazı yazmak için vaktim olmadı; ikincisi, her düşündüğümü her yaptığımı yani bütün fikirlerimi ve hayatımla ilgili sırları bu defterlere nasıl emanet edebilirdim? Hatta bu yazdıklarımı bile bir gün, ihtimal pek yakın bir günde yok etmeyecek miyim? Şimdiye kadar hep böyle olduğu içindir ki, hatıralarımı toplayan bir derlemem yoktur. Gelecekte sessiz ve tamamen tarafsız bir vaziyette ve bir köşede kendi alemimde yaşamayı başarırsam, ihtimal o zaman hayat hatıralarımı yazmak benim için meşgale olacaktır.” Mustafa Kemal’in günlüğünden öğreniyoruz ki, sağlığına tam kavuşamadan Karlsbad’tan ayrılıp İstanbul’a döndü. Çünkü: Padişah ölmüş Vahdettin tahta oturmuştu. Çünkü: Dünya savaşının sonuna gelinmekteydi. Şifa bulmak için Karlovy Vary’a; Goethe’den Tolstoy’a, Beethoven’dan Mozart’a, Marks’tan Hitler’e yüzlerce tanınmış isim geldi. Şehrin kimi yerlerinde gelenlerin isimleri yazılı. Fakat. Sadece iki kişinin kaldığı yer müze haline getirildi; ünlü psikiyatrist Sigmund Freud ve Mustafa Kemal Atatürk! Atatürk’ün kaldığı apartman bugün Carlsbad Plaza adında otel. Ve bu otelin odası müze yapıldı. Binanın girişindeki mermer plaka üzerinde ATATÜRK yazılı. (Soner Yalçın)

Daha o zamanlar Kemal Paşa ve 37 yaşında genç bir general. 30 Haziran 1918 . Karlsbad istasyonuna gelen trenden iner Kemal Paşa, çok yorgundur, hastadır. Trablus-Bingazi’deki böbrek krizleri, Balkan savaşlarının sıkıntısı, Anadolu’daki harekatlardan biraz ara bulunca kendini buraya atar. Muayene edilir, kendisine banyolar, çamur tedavisi ve günlük içme kürleri tavsiye edilir. Bu bir aylık kalış içinde, tam ana banyo binasının karşısında ve ünlü “Grand Hotel Pupp“un çaprazında iki odalı bir daire tutulur. Yanında emir eride vardır. Burada Türk dostları ile de buluşur, kadınlı-erkekli 10-11 kişilik sofralar donatılır ama tedavi de tam bir disiplinle sürmektedir. Her sabah saat 7.00’de şehirdeki çeşmeler dolaşılır ve emzikli ağzı olan kupalardan, dolaşarak, yürüyerek çeşitli sıcaklıklardaki maden suları içilir, aynı bizim de yaptığımız gibi. Geceleri evinde geçiren Paşa, gündüz sivil kıyafetle dolaşmakta, tedaviye gitmekte, akşamları, resmi üniformasını giyip, nişanlarını takmakta ve Grand Hotel PUPP’da dostları ile buluşup memleket meselelerini konuşmaktadır. Bu arada, Almanca ve Fransızca dersleri de almayı ihmal etmez ve günlüğüne 2 gün Fransızca yazar. İstirahat saatlarında Fransızca Balzac okuduğunu, tahta yeni çıkan Sultan Vahdettin ile politikasının ne olacağını günlüklerine yazar.

Over Blue Mosque

Tarih: Oca 19 2017

Toz İzler

Tarih: Oca 18 2017

Yeşil Kuru Yığınlar

Tarih: Oca 18 2017

Unutulmak

Tarih: Oca 18 2017


   Tecrübe herkesin kendi hatalarına verdiği addır.

Site Hakkında